Langwedocja-Roussillon: wina, historia i cztery degustacje

Langwedocję i Roussillon łączy śródziemnomorski klimat, ale ich winiarskie pejzaże są różne. W Langwedocji winnice schodzą ku lagunom i morzu, dalej wspinają się na wapienne wzgórza i pogórza Sewennów. Roussillon leży między Pirenejami a wybrzeżem; strome tarasy i suche doliny wyznaczają tu odrębny charakter. Podczas jednej podróży można więc przejść od świeżego, cytrusowego białego wina znad Étang de Thau do długo dojrzewającego słodkiego wina z okolic Rivesaltes czy Banyuls. Na francuskiej etykiecie AOP oznacza chronioną nazwę pochodzenia, z określonym obszarem i regułami produkcji; wina tych dwóch historycznych regionów nie mieszczą się jednak w jednej apelacji.

Wino było tu ważnym towarem na długo przed współczesnymi apelacjami. Regionalny związek winiarski przypisuje Jacques’owi Cœurowi rozwijanie handlu winem z Langwedocji od 1432 roku. Był królewskim kupcem i finansistą, a jego sieć handlowa sięgała portów Morza Śródziemnego. Dostęp do portów ułatwiał przewóz wina z zaplecza wraz z innymi towarami.

Drugą drogę handlu otworzył Canal du Midi. Po królewskiej zgodzie z 1666 roku ruszyły prace nad kanałem, a według zarządcy, Voies navigables de France, inauguracyjna podróż pełnej trasy z Tuluzy do Sète rozpoczęła się 15 maja 1681 roku. W konwoju płynęło 25 barek, które dotarły do Sète po dziesięciu dniach. Kanał miał łączyć Atlantyk z Morzem Śródziemnym; dla regionu oznaczał sprawniejszy transport wina i innych płodów.

W 1729 roku królewski arrêt regulował produkcję i handel winem oraz eaux-de-vie, czyli destylatami z wina. Po kryzysie filoksery, szkodnika niszczącego korzenie winorośli, regionalny związek opisuje działania na rzecz jakości, podejmowane od 1945 roku. W 2007 roku nazwę Coteaux du Languedoc zastąpiła AOP Languedoc; jej obszar obejmuje cztery departamenty śródziemnomorskie. Wina tej apelacji mogą być czerwone, różowe i białe, a szczegółowe style zależą od podregionu i odmian.

Czerwone wytrawne z apelacji Languedoc często łączą odmiany takie jak syrah, grenache i mourvèdre. W profilu mogą pojawiać się czerwone owoce, przyprawy i nuty dojrzewania w drewnie; proporcje i intensywność zależą od miejsca, rocznika i pracy producenta. Warto pytać o kupaż, czyli połączenie win z różnych odmian, jeśli karta degustacyjna podaje kilka szczepów.

Różowe wytrawne powstaje z czerwonych winogron, ale krótszy kontakt soku ze skórkami ogranicza barwę i ekstrakcję. W apelacji Languedoc styl jest owocowy, świeży i może mieć zaokrągloną strukturę. Od czerwonych win różni się barwą, budową i sposobem prowadzenia fermentacji; dobrze pasuje do kuchni śródziemnomorskiej.

Białe wytrawne obejmują zarówno mieszanki, jak i wina z jednej odmiany. Picpoul de Pinet to odrębna apelacja, której wina powstają wyłącznie z piquepoul blanc w rejonie laguny Étang de Thau. INAO opisuje kwiatowe i cytrusowe aromaty, świeżość oraz lekką kwasowość. Szerszy styl białych AOP Languedoc może być pełniejszy, z nutami cytrusów, owoców egzotycznych i białych kwiatów. Ten rześki profil zachęca nas do porównania Picpoul z pełniejszymi białymi mieszankami regionu.

Musujące z Limoux obejmują Blanquette, méthode ancestrale i Crémant. W Blanquette druga fermentacja zachodzi w butelce; w méthode ancestrale fermentacja kończy się w butelce, a wino ma owocowy profil z nutą dojrzałego jabłka. Blanquette kojarzy się z kwiatami, zielonym jabłkiem i miodem. Crémant de Limoux, uznany w 1990 roku, również przechodzi drugą fermentację w butelce i dojrzewa w niej co najmniej rok; białe wersje mają delikatny, trwały mus oraz nuty białych kwiatów, cytrusów i pieczywa, różowe — czerwonych owoców. Blanquette ma chronioną apelację od 1938 roku.

Słodkie wina wzmacniane Roussillon powstają między innymi jako Vins Doux Naturels. Podczas fermentacji dodaje się alkohol pochodzenia winnego — to mutage — co zatrzymuje fermentację i pozostawia część cukru z gron. Rivesaltes występuje w kilku stylach: Grenat zachowuje owocowy charakter, a ambré i tuilé dojrzewają oksydacyjnie, z dostępem tlenu, przez co najmniej trzy lata. Banyuls Grand Cru z grenache noir dojrzewa w drewnie co najmniej 30 miesięcy; INAO opisuje nuty kakao, kandyzowanych owoców i przypraw. Słodycz nie oznacza tu jednego profilu ani jednej metody dojrzewania.

Domaine Gayda

W Brugairolles, w zachodniej części Langwedocji, Domaine Gayda łączy winiarnię z restauracją i degustacjami. Goście opisywali wycieczkę z przewodnikiem, degustację kilku win i lunch z widokiem na okoliczne gaje oliwne. Inna osoba wspomniała sześć próbowanych win podczas wspólnej rezerwacji lunchu i zwiedzania. Oficjalna oferta pozwala rezerwować komentowane degustacje i obejmuje między innymi Villa Mon Rêve, Chemin de Moscou oraz Altre Cami. Warto zaplanować czas zarówno na kieliszki, jak i na posiłek.

Château l’Hospitalet — butik Gérarda Bertranda

Nad Narbonne, na Domaine de l’Hospitalet, znajduje się butik win Gérarda Bertranda. To sklep na terenie resortu; osobną ofertę zwiedzania i degustacji publikuje sama posiadłość. Program obejmuje spacer po posiadłości i piwnicy oraz degustację kilku win Château l’Hospitalet. Osobne, dłuższe wizyty pozwalają poznać inne posiadłości Gérarda Bertranda, między innymi Clos du Temple z winem różowym i Villa Soleilla z winem pomarańczowym. Goście opisują dobór win do preferencji i objaśnienia metod; pojawia się też uwaga o oprowadzaniu wyłącznie po francusku mimo wcześniejszej zapowiedzi angielskiego. Przed rezerwacją dobrze ustalić język wizyty.

Mas de Daumas Gassac

W dolinie Gassac, w Aniane, Mas de Daumas Gassac przyjmuje na oprowadzania i degustacje po wcześniejszym umówieniu. Powstają tu czerwone Mas de Daumas Gassac Rouge i białe Mas de Daumas Gassac Blanc. W roczniku 2022 czerwone bazuje głównie na cabernet sauvignon, a białe łączy między innymi viognier, petit manseng, chardonnay i chenin blanc. Goście opisują rezerwację po telefonie, kompetentnego przewodnika oraz możliwość poznania historii posiadłości przy przejściu przez winnicę i piwnice. Jedna para przyjechała godzinę przed terminem; gospodarze rozpoczęli od degustacji, a później oprowadzili ją po winnicy. Inna rodzina wspominała, że podczas zwiedzania piwnic przewodniczka objaśniała degustowane wina. Warto przeznaczyć czas na spacer po posiadłości i rozmowę o dwóch odmiennych winach.

Maison Cazes

W Rivesaltes, w Roussillon, Maison Cazes pozwala poznać słodkie wina wzmacniane regionu. Oferta obejmuje degustacje pełnej gamy win posiadłości, w tym Vins Doux Naturels, oraz wizyty w piwnicach po rezerwacji. Goście opisywali rozmowę o kilku winach i rocznikach, a także osobne degustacje win słodkich. Dla osób zainteresowanych dojrzewaniem szczególną atrakcją są stuletnie foudres, czyli duże drewniane kadzie; kolekcja obejmuje butelki ze starych roczników, w tym słodkie wina z 1931 roku. Warto zestawić młodsze, owocowe style z oksydacyjnymi Rivesaltes, pytając, jak czas zmienia aromat i teksturę.

Maria i Ignacy